نگاهی به تک واژها
کوچکترین واحدهای معنی دار هر زبان ((تک واژ)) نام دارند. تعداد تک واژهای هر زبان بیشمار و نامحدود است و هرگز نمی توان به طور قطعی تعداد تکواژ های یک زبان را تعیین نمود. زیرا که نیاز های جوامع پیوسته در حال دگرگونی و تغییر است و در پی این تغییرات دایما تکواژی مهجور مانده ، از زبان خارج می گردد و یا نیازی تازه موجب می شود تا تکواژی جدید وضع یا قرض شود.
روی هم رفته تعداد تکواژهایی که گویندگان یک زبان با آن سروکار دارند هزاران هزار است ولی کاربرد و بسامد این تکواژ ها همه یک دست و یکسان نیست. برخی از آنها معنی مستقلی دارند لذا می توانند هم به تنهایی به کار روند و هم با تکواژهای دیگر ترکیب شده ، واژه های جدیدی را بسازند مانند : ((دست)) که هم مستقلاً در معنی و مفهوم مشخصی به کار میروند و هم در واژه هایی چون : دستیار،دستگیره،دستمال،دست آموز،دست راست و جز اینها ترکیب می شوند و در هر ترکیب معنایی تازه ارائه می کند.
برخی دیگرازتکواژهاباوجوددلالت داشتن بر معنی و مفهوم خاص هرگز به تنهایی به کار نمی روند و همیشه در ترکیب با تک واژهای دیگر به کار می روند و اغلب ایفاگر نقش دستوری ویژه هستند. مانند:«ان» در واژه های فرزانگان،دانشجویان،رهروان و« م» در واژه های :فرزندم،رفتم ،می روم « ی » در واژه های : بزرگی ،باغی ،مشهدی
بنابر این می توان تک واژهای هر زبان را به «تک واژ های قاموسی »و«تک واژهای دستوری » تقسیم کرد.
تک واژهای قاموسی :
درهرزبان تک واژهای که به خودی خود معنی مستقلی دارند ویر اشیا ،اعمال و کیفیات خاصی که قابل حس و لمس و درک هستند دلالت دارند مانند:کفش ،ترس ،قرمز ، سکوت و.... گروه باز نامحدودی را تشکیل می دهند و تعداد اجزا این گروه ثابت و معین نیست ،فهرست آن ها در زبان باز است ومی توان بر حسب نیازهای جامعه ،بر تعداد آن ها افزود یا کاست ،بدون اینکه در دستگاه زبان تغییری ایجاد شود.
تک واژهای دستوری :
تک واژهای دستوری اغلب به تنهایی به کار نمی روند و معنی آنها با پیوستن به تک واژهای دیگر آشکار می شود مانند : « - ت » در کتابت ، و« مند » در هنرمند. این گروه از تک واژ ها شمار معین و ثابتی ندارند و نمی توان بر تعداد اجزای آن چیزی افزود یا کاست .فهرست این تکواژها در زبان بسته و محدود است وهر چقدر هم بر اثر نیاز های اجتماع تغییراتی در واژگان زبان روی دهد تک واژ های دستوری از این تغییرات نسبتاً دور می مانند و چنانچه تغییری در این نظام بسته روی دهد بر کل زبان تاثیر می گذارد .
تکواژ های دستوری خود به دو قسمت تقسیم می شوند: 1- تکواژ تصريفي 2- تکواژاشتقاقی
تکواژ های تصریفی موجب صرف واژه ی اصلی می شوند مثل : ضمایر « - م ، - ت، -ش ، مان ، تان ، شان ، و شتاسه های افعال و...»
تکواژ های اشتقاقی :در ترکیب با تکواژ های دیگر در بار معنایی آن مؤثر واقع شده و مفهوم تازه ای می سازند مثل : « - ش » در کوشش ،ورزش و دانش - « ار » در رفتار ، گفتار
گروه ادبیات دامغان نوشته شده توسط اُمّی ( معلم ادبیات ) در چهارشنبه بیست و سوم آذر 1384 ساعت 10 بعد از ظهر | لینک ثابت |
